Soru: Cemaatle namaz kılmanın hükmü hakkında ne söylemeliyiz? Sünnet olduğuna göre terk olunması durumunda her hangi bir günah söz konusu mudur?

Cevap:  Namazların cemaatle kılınması Hanefi mezhebinin metin tarzındaki kitaplarında “sünnet” olarak geçmektedir.[1] Ancak Bedai’ sahibi el-Kasani gibi bazı âlimler “özürlü olan kimseden başka” hiç kimsenin cemaati terk edemeyeceğinden hareketle bu “sünnet” ifadesini “vacip” anlamında olduğunu savunmaktadırlar.[2] Kerhi ise bunun sünnet olduğunu söylemişse de daha sonra özür hali dışında cemaati terketmenin caiz olmayacağını söylemesi onun “sünnet” ifadesini “vacip” anlamında kullandığının delili sayılmaktadır.[3] Bu meyanda el-Kerhi ve  et-Tahavi’ den farz-ı kifaye olduğuna dair görüş varsa da “el Ğaye” sahibi’nin de belirttiği gibi “Hanefi Ulemasının” çoğu vacip olacağı görüşündedir. Tuhfe sahibi es-Semerkandi’de bu manada, namazın vacip olacağı manasında İmam Muhammed’den nakil yapmaktadır.[4]

Cemaate katılmanın sünnet olduğunu söyleyenler görüşlerine

                          صَلَاةُ الْجَمَاعَةِ أَفْضَلُ مِنْ صَلَاةِ أَحَدِكُمْ وَحْدَهُ بِخَمْسَةٍ وَعِشْرِينَ جُزْءًا 

“Cemaatle kılınan namaz sizden birinizin tek olarak kıldığı yirmi beş rekâttan daha üstündür.”[5] Şeklindeki hadisi mesned kılmaktadırlar. Vacip olduğunu söyleyenler ise Efendimiz Aleyhissalatü vesselam’ın cemaate gelmeyen sahabe’ ye yönelik buyurduğu “İstedim ki müezzin’e emredeyim, ezan okusun, bir adam’a emredeyim namazı kıldırsın, sonra yanlarında odun demetleri olan adamlarla birlikte namaza gelmeyen topluluğun yanına gideyim ve (evlerini) başlarına yakayım”[6] hadis-i şerifiyle delil getirmektedirler. Farz olduğunu söyleyenler de Efendimiz’in

لا صلاة لجار المسجد إلا في المسجد

“Mescid’in komşusunun mescit dışında namazı yoktur” şeklindeki hadisi öne sürmektedirler. Ancak söylediğimiz gibi mezhepte daha çok tercih edilen görüş cemaatle namaz kılmanın “Sünnet-i Müeekkede” olduğudur.[7]

 


[1] Bkz. Sadru’ş-Şeria, en-Nukaye muhtasaru’l Vikaye, s.17 , Bidayetu’l- Mübtedi 16

[2] Alauddin el-Kasani, edaiu’s-Sanai’, 1/155 Daru’l Kütübi’l İlmiyye, Beyrut, Lübnan 1986, B.2

[3] Bedai’ a.y.

[4] Muvatta 2/177 Kitabu’s Salat, Babu Fadli’l Cemaa

[5] El-Beyhaki, es-Sünenü’l-Kübra, 1/55  M. Dairetu’l Maarifi’l Usmaniyye, 1347

[6] Burhaneddin el- Merğinani, El-Hidaye Şerhu  Bidayeti’l- Mübtedi, 1/69