Soru: Bir kadının başörtüsü üzerinden başını mesh etmesi veya erkeğin sarığı üzerinden mesh yapması caiz olur mu?

Cevap: Üzerine mesh yapıldığı zamanda altındaki azanın yıkanması hükmünde olanlar  huff,  cürmuk, (şartlarını haiz olan) çorap, kırıklar üzerine bağlanan cebire ve yaralar üzerine sarılan isabe’dir. Bunların dışında kişinin sarığı, takkesi, peçesi ve eldiveni gibi şeyler üzerine mesh yapması caiz değildir.[1] Sarık ve başörtüsü üzerine mesh yapılamayacağı şeklindeki görüş Hanefiler, İmam Malik, el-Hasen b.Hayy ve İmam eş-Şafii’nin görüşüdür. es-Sevri ve el-Evzai gibi müçtehitlere göre ise sarık üzerine mesh yapılmasında bir beis yoktur.[2]

Bu konuyla ilgili olarak İmam Muhammed Muvatta rivayetinde Cabir b. Abdillah’a sarık (üzerine mesh yapılması konusun)dan sorulduğunu ve onun da “Su saça değmedikçe olmaz” şeklinde cevap verdiğini nakleder. Ve daha sonra “Biz bunu alırız. Bu Ebu Hanife’nin de görüşüdür” der. Ve yine Nafi’den kendisi daha küçük yaşta iken Safiyye binti Ebi Ubeyd’i abdest aldığı esnada başörtüsünü çıkartıp başını mesh ettiğini gördüğü şeklinde rivayet yapar. Bundan sonra da “Biz bunu alırız. Bize sarık üzerine mesh yapmanın başta meşru olan bir şey olduğu ve daha sonradan terk/nesh olunduğu ulaşmıştır. Bu Ebu Hanifenin de görüşüdür” der.[3] Aynı şekilde “el-Asl” isimli eserinde de eldivenleri üzerine mesh yapan bir kadının bu abdestinin geçerli olmayacağını ve şayet bu abdestle birlikte namaz kılması durumunda namazı tekrardan kılması gerekeceğini belirtmiştir.[4]

Sarık üzerine mesh edilebileceğini söyleyenler ise Peygamber Aleyhissalatü vesselam’ın  bir seriyye’ ye sarıkları ve mestleri üzerine mesh yapmalarına cevaz verdiği şeklindeki rivayetlerle istidlal etmektedirler. Hanefiler ise buna cevaben bu durumun onlara mahsus bir durum olabileceğini nitekim Peygamberin Abdurrahman b. Avf (Radıyallahu Anh)’a ipek giymesini caiz kılması ve Huzeyme (Radıyallahu Anh)’nin şehadetini iki kişinin şehadeti yerinde sayması gibi bazı sahabîlerine has kıldığı bir takım hükümler bulunabildiğini söylemektedirler.[5] Diğer türlü bu konu hakkında nakledilen Peygamber Aleyhissalatü vesselam’ın sarığı üzerine mesh ettiği şeklindeki rivayetlere[6] karşı da mensuh oldukları şeklinde cevap verilmektedir. Üstelik böyle olmasa bile bu hadislerle şu konuda delil getirmek yetersiz olacaktır. Çünkü Allah Azze ve Celle Kur’anda “Başlarınızı mesh ediniz”[7] buyurmaktadır. Buna göre asıl ve kaide olan başı mesh etmektir. Sarık üzerine mesh etmek bu şekildeki bir Kur’anî nas üzerine ziyade anlamına geleceğinden dolayı haber-i vahid seviyesindeki rivayetlerle tahakkuk edemeyecektir.[8] Sonuç olarak Hanefi mezhebine göre ne sarık üzerine ve ne de başörtüsü üzerine mesh yapmak caiz değildir.


[1] İbrahim el-Halebi, Mülteka’l-Ebhur, s. 43 Yasin Yayınevi, İstanbul, B.I

[2] Ebu Cafer et-Tahavi, Muhtasaru İ htilafi’l- Ulema, I/145 No: 43  Daru’l-Beşairi’l-İslamiyye, Beyrut-Lübnan 1995, B.I

[3] Muhammed b.Hasen eş-Şeybani, Muvatta, I/ 286-287 Daru’l-Kalem, Dimeşk, 2011, B.V

[4] Muhammed b.Hasen eş-Şeybani, Kitabu’l-Asl, I/82 Daru İbn Hazm,Beyrut-Lübnan 2012,B.I

[5] Celaleddin el-Hovarezmî, el- Kifaye alel’l- Hidaye, I/140 Daru ihyai’t-Türasi’l-Arabî, Beyrut-Lübnan

[6] Sarık veya baş örtüsü üzerine mesh etmeyi caiz görenlerle görmeyenlerin görüşleri karşılaştırmalı olarak İbn Ebi  Şeybe’ den mütalaa edilebilir. Bkz. el-Musannef, I/ 309-317 Müessesetu Ulumi’l-Kur’an, Suriye, 2006, B.I

[7] Kur’an, Maide 6

[8] Ali el-Kari, Fethu Babi’l-İnaye, I/111 Daru’l-Kütübi’l-İlmiyye, Beyrut-Lübnan 2009, B.I